TÜRK KÜLTÜRÜ İNCELEMELERİ DERGİSİ

Yaklaşık 15 yıldır yayın hayatına kesintisiz devam eden TKİD tarih ve edebiyata dair önemli tespitlerin ele alındığı 31. sayısı ile okuyucusuyla buluştu. 384 sayfadan ibaret olan bu sayıda makalelerin yanı sıra her on sayıda bir yayımlanan TKİD indeksleriyle (yazar soyadı ve anahtar kelime ) de derginin hafızası arşivlenmeye devam ediyor.

Gelin dergiye şöyle bir göz atalım…

Katipliğin Sırları…

Titiz çalışmalarıyla tanıdığımız Recep Ahıshalı makalesinde, Osmanlı tarihi ve edebiyatının önemli bir ismi Gelibolulu Mustafa Âlî’nin 25 yaşında kaleme aldığı ve şimdiye kadar bilinmeyen bir risalesini tanıtıyor.

Âlî’nin meşhur münekkid kişiliğine şahit olduğumuz bu risalede, başta II. Selim’in lâlâsı Mustafa Paşa olmak üzere devlet adamlarından oldukça ilgi gören Kasım-ı Râsim adında bir katip, eleştiri oklarının hedefi olmuştur. Rakibini önce överek yüceltip sonra da sert bir dille eleştiren Âlî, risalesinde kitabetle uğraşanları tasnif etmiş ve Kasım-ı Râsim’in bir münşi olmayıp; ancak hüsn-i hatla inşa yazan “râsim” sınıfından olduğunu beyan etmiştir. Mustafa Âlî, risalede eleştirilerini yine söz sanatının inceliklerine göre yapmış, yanlışların niçin yanlış olduğunu söylemiş ve doğru alternatifleri göstermiştir. Aynı  zamanda inşa sanatının inceliklerini ortaya koyan bu hususlar, devrin kitabet anlayışı ve usûlü hakkında önemli bilgilerin yanı sıra Âlî’nin hayatı ve devlet adamlarıyla ilişkileri hakkında da önemli bilgiler sunmaktadır.

Bir Hayrat’ın Hikayesi…

Meral Bayrak Ferlibaş, Eskişehir’de İshak Efendi Hayratı yahut Ak Cami Vakfı adıyla bilinen hayır eserlerini ele aldığı makalesinde vakfın hikayesini arşiv belgeleri ışığında bütün detaylarıyla anlatmıştır. Reisülküttap Hacı Mustafa Efendi’nin Eskişehir yakınlarında yaptırdığı köprü, cami ve mektep inşasıyla ilk temelleri atılan bu hayratın vakfedilen menkul ve gayri menkulleri, vakıf görevlileri, tevliyet görevlileri, Ak Camii vakfı görevlileri ve muhasebe bilançosunu tablolar halinde göstermiş, zaman içinde vakıfların gelir kaynaklarına yapılan müdahalelerle bir hayır kurumunun ortadan kalkmasının sonuçları üzerinde durmuştur.

Acemlerin Validehan’ı…

Filiz Dıgıroğlu, XIX.yy’ın ikinci yarısında Tebriz-İstanbul ticaret hattının son ve önemli bir durağı olan Validehan’ı incelediği makalesinde, hanın İstanbul’da yaşayan Acem topluluğu için ticarî olduğu kadar siyasî, sosyal ve dinî bir merkez oluşunu belgelerle incelemiştir.

Milli Korunma Kanununa Dair…

Derginin tarih makalelerinin sonuncusu Sabit Dokuyan ve Fatih Özçelik tarafından ele alınan İkinci Dünya Savaşı sırasında Türkiye’de ekonominin ve iktidarın temel dayanağı olarak vasıflandırdıkları Milli Korunma Kanunu’dur. Makalede kanunun içeriği, uygulama alanları, kanunla ilişkili diğer ekonomik uygulamalar ve yargıdaki yansımaları; arşiv belgeleri, resmî yayınlar ve dönem basınından örneklerle zenginleştirilmiştir.

Yunus’un Yeni Şiirleri…

Derginin edebiyat makalelerinde ilk sırada M. Fatih Köksal edebî dünyaya Yunus Emre Divanı’nın yeni bir nüshasını haber vermektedir. Yazar, çalışmasında şahsî kütüphanesindeki Yunus Emre Divanı nüshasında bulunan 174 şiirden 17 tanesinin bugüne kadar yapılan divan neşirlerinde bulunmadığını tespit etmiş, şiir metinlerini verdikten sonra şiirlerin Yunus’a aidiyeti meselesini yazısına eklediği son notlarla açıklığa kavuşturmuştur.

Unutulan Deyimlerimiz…

Murat A. Karavelioğlu, çalışmasında bugün kullanımdan düşmüş, divan şiirinde kullanılan üç deyimi ele almaktadır.  Yazar, makalede “Bend geçmek”, “hurde geçmek” ve “kapı geçmek” deyimlerinin anlam dünyası ve mana çağrışımlarını beyit örnekleriyle açıklamıştır.

Fihrist-i Mâkâmât Kimin Eseri?...

Hakan Yekbaş, musıkî tarihine dair tekrarlanan bir yanılgıyı ele aldığı makalesinde 119 beyitlik Fihrist-i Mâkâmât adlı eserin bugüne kadar kâr-ı nâtıklarla ilgili yapılan çalışmalarda hep Ahmed Avni Bey’e mal edildiğini ifade etmiş; aslında eserin 60 beyitlik kısmının 19.asır divan şairlerinden Enderunlu İbrahim Rasih’e ait olduğunu iki metin arasında yaptığı karşılaştırma tablosuyla ispatlamıştır.

İstanbul’da Azerî Bir Edip: Hüseyin Câvid…

Mehdi Genceli’nin 20.yy Azerbaycan edebiyatının önemli simalarından biri olan Hüseyin Câvid’in İstanbulla ve Osmanlı matbuatıyla ilişkisini incelediği makale üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde hatıra ve biyografi kitaplarındaki bilgiler mukayese edilerek Câvid’in hayatı, ikinci bölümde öğrenim amacıyla 1906’da İstanbul’a gelişi ve buradan Nahcivan’daki hocasına yazdığı mektuplardaki Osmanlı hayatıyla ilgili anekdotlar, üçüncü bölümde ise 1906-1923 yılları arasında Câvid’in Osmanlı basınında neşredilen şiirleri ile ona dair yazılar yer almıştır.

Süleymaniye Kütüphanesi’nden Bir Hazine Daha…

Bu bölümün son makalesi Klasik Türk edebiyatının genç araştırmacılarından Yılmaz Top’un imzasını taşımaktadır. Bursalı Nakîb-zâde Nimetî (ö.1060?) Efendi’nin  Mecmua-ı Kasâid adlı şiir mecmuasının tanıtıldığı makalede mecmuada şiiri bulunan şairler ve nazım biçimleri başta bir tablo halinde verilmiş, daha sonra Nakîb-zâde’nin hayatı, eserleri edebî kişiliği hakkında genişçe bir tanıtım yapılmıştır. Adı geçen kaside mecmuasında yer alan şiirlerin varak numarası sırasına göre ayrıntılı bilgileri sunulan yaklaşık 55 sayfalık tablo aynı zamanda yazarın yaptığı titiz çalışmanın da bir göstergesidir. Mecmua özellikle Fuzûlî, Şeyhülislam Yahya, Nimetî, Ümîdî gibi şairlerin daha önce bilinmeyen şiirlerini ihtiva etmesi, nazirecilik geleneğini kaside örnekleriyle tanıtması bakımından araştırmacıların dikkate değer bulacağı bir eserdir.

Keyifli okumalar…

Türk Kültürü İncelemeleri Dergisi temini ve abonelik koşulları için www.kocav.org.tr adresini ziyaret ediniz.

Kültür Ocağı Vakfı Posta ve İletişim Bilgileri:

Adres: Ayşe Kadın Hamamı Sokağı No: 24 Süleymaniye-İstanbul

Telefon: 0 (212) 519 99 70-71 Faks: 0 (212) 519 99 72

Cep Tel: 0 (533) 396 30 93 (İbrahim Biz)